بازار سنتی اردبیل

استان‌های شمال غربی ایران از جمله اردبیل را می‌توان گلوگاه تجارت شرق و غرب جهان دانست. این استان‌ها در واقع ایران و خاور دور را از طریق امپراطوری عثمانی به اروپا متصل می‌کردند. عبور جاده بی‌نظیر ابریشم از این استان هم زمینه‌ساز ایجاد بازارهای بزرگ و پررونقی در اردبیل بوده است. به هر حال قدیمی‌ترین اسنادی که در آن‌ها به وجود بازاری در اردبیل اشاره شده است، به حدود هزار سال پیش (قرن چهارم هجری قمری) برمی‌گردد. در سفرنامه‌های به‌جامانده از آن دوران، بازار اردبیل را به شکل یک صلیب توصیف می‌کنند که مسجدی در میانه آن قرار دارد. با توجه به آنچه از اطلاعات معماری و سبک ساخت این مسجد به دست می‌آید، احتمالاً بنای اصلی بازار و مسجد آن در دوره سلجوقیان ساخته شده است. اما بازار سنتی اردبیل با شکل و شمایل امروزی، از قرن هفت و هشت هجری قمری و با گسترش صفویان شکل گرفت. در واقع با توجه به این که اردبیل یکی از پایتخت‌های صفویان بود و موقعیت سیاسی، تجاری و جغرافیایی ویژه‌ای داشت، بیش‌تر از پیش موردتوجه قرار گرفت. بازار سنتی اردبیل در طول حکومت صفویان نوسازی شد و بخش‌های جدیدی را به آن اضافه کردند. شکوه و رونق این بازار همچنان برقرار بود و در دوره شاه طهماسب صفوی (قرن دهم هجری قمری) به اوج خود رسید. پس از آن، مجدداً در دوره زندیه و قاجار به این بازار توجه ویژه شد و تغییرات مهمی در آن ایجاد کردند. آخرین مرمت مهم و اساسی این بازار زیبا در اواسط دهه شصت انجام شد و پس از آن، نام بازار سنتی اردبیل در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.